[Review] Dám Bị Ghét: Khi sự ích kỷ lành mạnh là chiếc vé duy nhất mở cửa tự do tâm hồn

Chào anh em nhà XINH.ME,

Đã bao giờ anh em rơi vào cái bẫy mệt mỏi này chưa: Sáng sớm mở mắt ra đã lo hôm nay ăn mặc thế nào để không ai chê cười, đến công ty thì khép nép nhìn sắc mặt sếp, về nhà lại gồng mình làm một đứa con ngoan, một người bạn hoàn hảo trong mắt thiên hạ? Cuối ngày, khi nằm ườn lên giường, thứ đọng lại trong lồng ngực không phải là niềm vui, mà là một đống tro tàn trống rỗng. Mình từng y như thế, cứ đi làm hài lòng cả thế giới để rồi nhận lại sự cô đơn cùng cực.Cho đến một ngày, tựa sách “Dám Bị Ghét” của tác giả Kishimi Ichiro và Fumitake Koga bước vào đời mình như một cú tát thức tỉnh. Không phải là những lời khuyên “đắc nhân tâm” ngọt ngào giả tạo, cuốn sách này mang đến một hệ tư tưởng hoàn toàn trái ngược: Tâm lý học Adler. Nó dạy chúng ta nghệ thuật sống ích kỷ một cách văn minh – nghệ thuật dám bị ghét.

1. Vết thương lòng từ quá khứ chỉ là chiếc áo choàng ta tự khoác lên

Điều đầu tiên khiến mình sững sờ khi đọc “Dám Bị Ghét” chính là quan điểm cực kỳ gai góc về sang chấn tâm lý. Sigmund Freud cho rằng quá khứ định hình hiện tại của chúng ta – rằng vì hồi nhỏ bị thế này, bị thế kia nên bây giờ ta mới tổn thương.Nhưng Adler thì không nghĩ vậy. Ông nói rằng:

“Không có kinh nghiệm nào trong quá khứ quyết định thành công hay thất bại của chúng ta. Chúng ta bị tàn phá bởi những ám ảnh về kinh nghiệm đó – cái gọi là thuyết nhân quả – chứ bản thân kinh nghiệm không có sức mạnh ấy.”

Nói cách khác, chúng ta thường dùng quá khứ làm cái cớ để trốn tránh hiện tại. Bạn sợ yêu đương vì từng bị phản bội? Thực ra, bạn sợ bị từ chối ở hiện tại nên mới lôi quá khứ ra làm lá chắn. Khi ngộ ra điều này, mình thấy nhẹ nhõm khủng khiếp. Hóa ra, cuộc đời mình do chính mình cầm lái chứ không phải bị giật dây bởi những ký ức buồn.

2. Bản chất của mọi đau khổ đều xuất phát từ... các mối quan hệ

Adler có một câu nói để đời: “Tất cả mọi phiền muộn đều bắt nguồn từ các mối quan hệ xã hội.” Nghe có vẻ bi quan, nhưng thực tế phũ phàng là thế. Chúng ta đau khổ vì so sánh mình với người khác, vì muốn được công nhận, vì sợ ánh mắt phán xét.Nhưng cách giải quyết của cuốn sách lại cực kỳ giải thoát. Để tìm được hạnh phúc đích thực, chúng ta phải học cách “phân định nhiệm vụ” (Separation of Tasks):Nhiệm vụ của tôi là sống thật tốt và làm những gì mình cho là đúng.
Nhiệm vụ của người khác là nghĩ gì, nói gì về tôi – đó là việc của họ, tôi hoàn toàn không thể kiểm soát.Nhiều người trong chúng ta cứ thích ôm đồm việc của người khác vào mình. Sếp khó chịu? Đó là nhiệm vụ của sếp, không phải lỗi của bạn (trừ khi bạn làm sai công việc). Bạn bè nói xấu sau lưng? Đó là vấn đề nhân cách của họ, không phải thước đo giá trị của bạn.

3. Tự do đích thực là gì? Là dám bị người khác ghét!

Đây chính là tinh hoa, là cái tên đắt giá nhất của cuốn sách. Hầu hết chúng ta đều mang một “cơn khát sự công nhận” bệnh hoạn. Ta làm mọi thứ để vừa lòng thiên hạ, để được khen ngợi.Nhưng Kishimi Ichiro chỉ rõ: “Hòn đá tảng ngáng đường tự do của bạn chính là mong muốn được người khác thừa nhận.”Khi bạn cứ mãi tìm kiếm sự đồng thuận từ đám đông, bạn đang bán rẻ tự do của chính mình. Bởi vì chắc chắn một điều: Bạn không thể làm hài lòng tất cả mọi người. Sẽ luôn có kẻ ghét bạn dù bạn có sống hoàn hảo đến đâu.Và tự do, thực chất là gì? Tự do là việc bạn dám bị người khác ghét bỏ. Khi bạn không sợ bị ghét nữa, bạn mới thực sự dám bộc lộ bản ngã, dám theo đuổi đam mê, dám sống một cuộc đời rực rỡ không hối tiếc. Bị ghét không có nghĩa là bạn tồi tệ, nó chỉ đơn giản chứng minh một điều: Bạn đang sống thật với chính mình chứ không phải sống cuộc đời của kẻ khác.

Lời kết

“Dám Bị Ghét” được viết dưới dạng đối thoại giữa một triết gia và một chàng thanh niên bi quan. Đọc nó giống như bạn đang ngồi nghe một buổi trị liệu tâm lý sâu sắc ngay tại nhà. Sách không dạy bạn cách thành công nhanh chóng, cũng chẳng hướng dẫn làm giàu. Nó làm một việc khó hơn nhiều: Tái cấu trúc tư duy và trả lại cho bạn sự bình yên trong tâm hồn.Nếu anh em đang cảm thấy ngột ngạt giữa những kỳ vọng xã hội, hãy tìm đọc ngay cuốn sách này nhé. Hãy nhớ rằng: Cuộc đời ngắn lắm, đừng dành thời gian để làm vừa lòng những kẻ không xứng đáng. Còn anh em trên XINH.ME, ai đã đọc qua cuốn này chưa? Vào đây chia sẻ xem góc nhìn của anh em có giống mình không nào!